وزن صادرات پنبهء ايران 550 ، 170 ، 8 من بوده و قيمت متوسط هر من آن به 5 / 8 قران مىرسيده . از ميان ميوه‌هاى متنوع و لذيذ ايران ، كشمش ، بادام ، پسته ، گردو ، و فندق بيش از ديگر ميوه‌ها به خارج ، مخصوصا به روسيه ، صادر مىشود . وزن ميوه‌اى كه در سال 1326 تا 1327 هجرى قمرى صادر شده ، 456 ، 613 ، 18 من بوده و ميوهء صادره در سال 1329 - 1328 به وزن 575 ، 300 ، 23 من بوده كه قيمت متوسط آن هر منى از دو قران و هفتصد دينار تا دو قران و نهصد دينار است . كشمش ، به مقدار زياد ، صادر مىشود و تقريبا نصف تمام صادرات ميوه را تشكيل مىدهد . بنا به گفتهء هوگوگروته « 1 » آلمانى ، كه در سال 1325 قمرى به ايران مسافرت نموده ، فقط از همدان ساليانه 000 ، 20 صندوق كشمش به روسيه مىرفته است . پستهء ايران بنا به گزارش كنسولگرى انگليس در كرمان ، بهترين پستهء دنياست از حيث بزرگى و لطافت ، و مغزش را نمىتوان تنها بخارج فرستاد و بايد با همان پوست فرستاده شود و گرنه مغز از كثرت لطافت خرد مىشود . « 2 » قالى و قاليچهء ايران : از ديرباز شهرت جهانى داشته و اروپاييان فرشهاى مرغوب ايران را « فرش مخملى » مىخواندند . رابينو در سال 1328 قمرى ضمن تمجيد از فرشهاى كرمان ، مىنويسد كه در هر سانتيمتر مربع آن مىتوان از 38 تا 45 سوزن حساب نمود . « 3 » در ايران چندين نوع قالى مىبافند : پنبه‌اى ، پشمى ، ابريشمى با پنبه و پشم ، و ابريشم ؛ ولى قاليهاى پشمى اهميت بيشترى دارد . فرشهاى ايران با دست بافته مىشود : « يك فرش خوب در هريك گره و شش عشرگره مربع ، ده هزار تكمه و فرشهاى اعلى تا 40 هزار تكمه دارد . فرشهاى خوب هركدام يك تا دو سال وقت لازم دارد تا بافته شود البته در صورتى كه سه چهار نفر هر روز كار كنند . فرشهاى ايران بسيار متنوع است بطوريكه هر فرشى در نقش و زمينه و حاشيه و ريزه - كاريهاى ديگر ، داراى علامات مميزه و مخصوصه است بطوريكه فرش هر شهر و قصبه را مىتوان از فرشهاى ديگر تميز داد . فرشهاى عهد صفويه شهرت و مرغوبيت تام دارند ، و بهترين آنها قاليهاى ابريشمى است و لرد كرزن انگليسى ، دربارهء آنها مىنويسد كه لطيفتر و ظريفتر از آنها منسوجى از دست انسانى بيرون نيامده است . بهترين قالى و قاليچه‌هاى ايران ، از ايالات خراسان ، كرمان ، آذربايجان ، كردستان و فارس است . » « 4 » برنج : « برنج تقريبا در تمام ايالات ايران به عمل مىآيد : مازندران ، استرآباد ، آذربايجان ( در حوالى درياچهء رضائيه و ميانه ) ، لرستان ، حوالى اصفهان ( لنجان ) خوزستان و مخصوصا فارس زهاب ( در غرب كرمانشاه ) - ولى مهمترين قسمت برنج ايران در گيلان به عمل مىآيد و

--> ( 1 ) . Hugo Grothe ( 2 ) . ر ك : گنج شايگان ، پيشين . ص 19 - 17 . ( 3 ) . ر ك : همان . ص . 20 . ( 4 ) . همان . ص 78 .